نوشته‌ها

نقش تربیتی اعتقاد به معاد

مرگ و معاد برای بسیاری از مردم معمای ناشناخته و بی‌پاسخ است. اگر کسی معتقد به دین و حیات اخروی نباشد تصور درستی از آخرت و مرگ نخواهد داشت. به همین دلیل می‌بینیم که چنین افرادی معمولاً از مرگ واهمه دارند حتی حاضر نیستند به آن فکر کنند. از طرف دیگر برخی دیگر از همین افراد با انکار معاد، مسیر خود را برای طغیان و سرکشی بازمی‌بینند و به هر عملی که تصورش را می‌کنند دست می‌زنند. اما ايمان به رستاخيز معمّاى زندگى و مرگ را به‌صورت منطقى تفسير و حل مى‏ كند، آثار گوناگونى در زندگى انسان‌ها دارد که به سه مورد اشاره می‌شود:images

جلوگيري از طغيان و سرکشی: اگر انسان خود را منحصر به همین دنیا بداند بدیهی و منطقی است که سعی کند به حداکثر لذات مادی برسد. به همین دلیل از هیچ جنایتی برای رسیدن به لذت فروگذار نخواهد کرد زیرا تصور می‌کند وقتی دنیای او به پایان برسد دیگر بازگشت و حساب‌وکتابی در کار نیست. در این صورت دیگر تنها عاملی که انگیزه برای انجام کارها خواهد غرایز حیوانی خواهد بود و در چنین شرایطی ظلم به ضعیف‌تر، همچون قانون جنگل امری طبیعی شمرده‌شده و زمینه‌ساز تکامل قلمداد می‌شود.

تلاش و امید: اگر انسان بداند در پی این زندگی ، آخرتی وجود دارد و در آن بر اساس کارهای خوبی که در این دنیا انجام می‌دهد پاداش دریافت خواهد کرد، امید و تلاش او دوچندان می‌شود. نقش امید در زندگی انسان از بدیهیات است. حال انسانی را تصور کنید که امیدی به آخرت و پاداش اخروی ندارد. چنین شخصی تا چه اندازه می‌تواند انگیزه برای نیکی کردن و اصلاح خود و تلاش داشته باشد. نرخ بالا خودکشی در بین کسانی که معتقد به آخر نیستند خود گویای پوچ بودن زندگی دنیوی بدون اعتقاد به آخرت است.

تعدیل غرایز در زندگی فردی: غرایز مادی سراسر وجود انسان را فراگرفته است. شاید در زندگی اجتماعیِ فرد، موانعی برای ارضای بی‌حدوحصر آن وجود داشته باشد اما در زندگی شخصی، غرایز هیچ مانعی را جلو خود نمی‌بینند درحالی‌که جلوگیری از این غرایز و ارضای آن‌ها در حد اعتدال حتی در زندگی شخصی نیز ضروری است. اما سؤال اینجاست که آیا شخص معاد باور انگیزه جدی برای جلوگیری از افراط در ارضای غرایض دارد یا شخصی که هیچ اعتقاد به معاد و حساب‌وکتاب ندارد؟ شخص آخرت باور می‌داند که اگر دیگر مردم حضور ندارند، خدا و فرشتگان و مؤمنین ناظر او هستند. او می‌داند در برابر صبری که نشان می‌دهد هم در دنیا فواید مادی به دست می‌آورد و هم در آخرت پاداش خواهد گرفت. او می‌داند که خداوند برای زندگی او برنامه‌ریزی کرده است درنتیجه زندگی خود را به کسی می‌سپارد که در علم و قدرت همتا ندارد.

بنابراین اصل معاد و دین‌باوری نقش فراوانی در زندگی شخصی و اجتماعی و اخروی انسان‌ها دارد.